zondag 17 december 2017

OPEN BRIEF AAN LEONIE BREEBAART OVER HET WARE KARAKTER VAN DE ISLAM

Islamitische Staat is een extreem radicale poging een Staat te grondvesten op basis van de Koran.

Geachte mevrouw Leonie Breebaart,

Uw vergelijking tussen communisme en politieke islam gaat meer op dan u zelf beseft. De Communistische landen waren dictaturen. Veel islamitische landen komen in de buurt daarvan of zijn het helemaal. Net als de communisten indertijd beschikken radicale moslims over een te mobiliseren vijfde colonne. Zie de terreur in Europa en het vertrek van gelovigen naar IS.

In tegenstelling tot het communisme dat geleid werd door Rusland als grootste staat van de Sovjet Unie, heeft de Islam geen leidersstaat. Dat is een geluk tot nu toe en misschien komt het wel nooit zo ver. Iran en Turkije proberen wel zo een positie te veroveren, maar ze zijn beide voorlopig nog niet ontwikkeld genoeg. Iran maakt voor zijn ambities ondertussen wel gebruik van terreur organisaties in o.a. Libanon.

Waar de Turkse president Erdogan mee bezig is, weten we niet maar hij is in ieder geval niet bezig met het versterken van de democratische Turkse staat maar wel met Islamisering van het openbare leven. Mocht Turkije onder Erdogan alsnog zo ver komen dat het een soort islamitische staat wordt, dan zitten we in Europa met miljoenen Turken waarvan we niet zeker weten waar hun loyaliteit ligt. Kiezen ze voor het democratisch pluralisme of geven ze de voorkeur aan een Islamitsiche staat? Hoe dan ook, de spanning in Europa zou dan om te snijden zijn, wat het trouwens nu ook al is als gevolg van door IS georganiseerde terreur.

Dat neemt niet weg dat de meeste Moslim burgers in ons midden vreedzaam zijn.

Maar machtsstrijd kan dat gemakkelijk wijzigen. Serviërs, Kroaten, Bosniërs leefden en waren decennnia lang buren, ze woonden vreedzaam bij en naast elkaar. Hun talen zijn inwisselbaar en velen waren door de jaren heen familie van elkaar geworden. Toen de machtsverhoudingen veranderden in Joegoslavië en politieke leiders als Milosevic en Tudjman kansen zagen om via nationalistische religieuze retoriek hun macht te vestigen, bleken brave orthodoxe Serviërs, katholieke Kroaten en Moslim Bosniërs, bereid elkaar naar het leven te staan.

Er waren bombardementen van de NAVO op Belgrado voor nodig om de vrede aan de grenzen van Europa af te dwingen. Brave Serviërs keken geschokt toe hoe beschaafde Westerse landen
midden in de stad TV stations, politie en militaire gebouwen bombardeerden waarbij ook burgerdoden vielen.

Er is nog een overeenkomst tussen communisme en islam. Anti-communisme was not-done in intellectuele kringen. Met de politieke Islam zien we een gelijksoortige afwijzing van het benoemen van problemen. Ze geloven liever in het sprookje of de mythe van de goede bedoelingen. Ik zou daar ook graag in geloven maar me dunkt dat de geschiedenis leert op onze hoede te zijn.

Ephimenco heeft daar oog voor. Hij wil ons alert houden en niet dat we door goede bedoelingen en machteloze braafheid in slaap worden gesukkeld.

Ik ben blij dat hij in Trouw daarvoor de ruimte geeft. Hij is een van de weinigen. Daarom moeten we hem koesteren.

Met vriendelijke groeten,

*Leonie Breebaart heeft in Trouw een column over religie en filosofie. _Deze open brief is geschreven naar aanleiding van haar column "Het ware karakter van de Islam" verschenen in Trouw op 17 december.

vrijdag 15 december 2017

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 17

Meer dan in Nederlandse steden zijn in de Vlaamse binnensteden
de rijk versierde gildenhuizen als bewijs van hun macht en status bewaard gebleven.
Op de foto een rij gildehuizen aan de Antwerpse markt.
Op de voorgrond het standbeeld van de "Hand Werper",
waarvan de naam Antwerpen zou zijn afgeleid.

(foto: december 2014)

De Vlamingen zijn er over het algemeen goed van doordrongen dat je zonder een moedertaal in de grote wereld verloren bent. Ze hebben daar de nodige ervaring mee opgedaan. Hun moedertaal was een tweederangstaal in het Graafschap Vlaanderen, een leengebied van de Franse Koning. De taal van de eerste rang was uiteraard het Frans van de aristocratie en de elite. Het Nederlands was de taal van de burger, de ambachtsman en de handelaar. De taal groeide mee met de welvaart in steden als Ieper, Gent en Brugge.

Die welvaart was o.a. te danken aan de wolhandel met Engeland. In een conflict tussen Engeland en Frankrijk koos het Graafschap Vlaanderen, ondanks dat het een leengebied van Frankrijk is, de zijde van de Engelsen. Om orde op zaken te stellen en de belasting inning aan zijn wensen aan te passen stuurde de Franse koning in 1302 een ridderleger naar Vlaanderen. Op 11 juli kwam het bij Kortrijk tot een veldslag tussen het Franse en het Vlaamse leger voornamelijk opgebouwd uit burgers en ambachtslieden uit Brugge, Ieper en Gent. Je zou het een burgerleger of stadsleger kunnen noemen. 

De slag ging de geschiedenis in als De Guldensporenslag. Het Vlaamse stadsleger behaalde geheel onverwacht de overwinning op het Franse ridderleger. Het was voor het eerst in de geschiedenis dat een ridderleger in de pan werd gehakt door een burgerleger van piekeniers (lansdragers) en boogschutters. De overwinning van het Vlaamse stadsleger (milities volgens Wikipedia) bezegelde de groeiende macht van de burgerij, d.w.z. de gilden van de ambachtslieden en de handelaren. 

Het gevolg was dat de gilden bestuurlijke macht begonnen op te eisen waarmee de steden voortaan geduchte concurrenten werden van de bestuurlijke en militaire aristocratie. Iets soortgelijks gebeurde bivoorbeeld ook in Utrecht in 1304. In die tijd was er veel contact tussen Vlaanderen en Utrecht.

In Friesland werd 50 jaar later een soortgelijke veldslag geleverd als de Guldensporenslag. Bij Stavoren werd in 1345 de Hollandse Graaf Willem IV met zijn Hollandse - Henegouwse ridderleger waarmee hij Friesland wilde bezetten, verslagen door Friese boeren. 

Graaf Willem wilde net als de Franse Koning in Vlaanderen orde op zaken stellen bij o.a. de belastinginning en de rechtspraak. Terwijl de Friezen na hun overwinning 150 jaar lang hun onafhankelijk wisten te bewaren, moesten de Vlaamse opstandelingen na een paar jaar alsnog het hoofd buigen voor de Franse koning. Niettemin was hun stedelijke macht gevestigd en zou voortaan de rest van de geschiedenis mee gaan bepalen. De opkomst van de macht van de gilden is in veel Vlaamse steden nog te zien aan de gildehuizen rond het marktplein in Vlaamse steden als Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven, Ieper, Dendermonde, Aalst, Sint Niklaas en ook Brussel.


(verschijnt elke vrijdag)


donderdag 14 december 2017

ZOEKTOCHT NAAR EEN SCHEERKWAST

"De Scheerkwast" (Mijn Opa), acryl op paneel met houten lijst, 2005

Motto van dit verhaal: Het leven zit hem in de details

Mijn oude scheerkwast uit de Maria Hilfestrasse in Wenen is versleten. Ik moet een nieuwe hebben, van dassenhaar, lekker zacht en duur maar wel duurzaam, hij gaat jaren mee. Ik vind dat ik me zo een luxe mag veroorloven. Scheren hoort bij het ritueel van het wakker worden. Geen mooier begin van de dag dan lekker nat scheren met een zachte kwast.

Ik weet een winkel in Maastricht bij de brug die zo een scheerkwast heeft. Rond een uur of tien fiets ik naar de brug in het centrum. De winkel is zo gevonden. Ik loop langs een man in de portiek naar de deur. Die is dicht, er hangt een briefje in hanenpoten schrift dat de winkel tot half een gesloten is vanwege een begrafenis. Nog voor ik het goed en wel ontcijferd heb, draait de man in de portiek zich naar mij om en verontschuldigt zich dat hij me niet kan helpen. “Ik moet naar de begrafenis en ik ben al te laat. Op een begrafenis kun je niet te laat komen. Kun je vanmiddag terugkomen?” vraagt hij vriendelijk.

“Nee, dat kan ik niet” zeg ik licht geërgerd omdat ik de scheerkwast aan mijn neus zag voorbij gaan. “Ik ben hier speciaal door de regen naar toe gefietst en vanmiddag krijg ik bezoek en daarna moet ik met mijn kleinzoon naar het voetballen”, zo zeg ik iets te kort. “Morgen dan?” “Nee, dan ben ik weg uit Maastricht.” Hij haalt de sleutel uit zijn zak en doet open. “Wat zoekt u?”. Overvallen door zijn plotselinge behulpzaamheid voel ik me verlegen worden. “Een scheerkwast”.

Van op een trapje laat hij me een scheerkwast zien van 29 Euro. Nee, zo een zoek ik niet. Ik zoek een betere kwaliteit. “Met Dassenhaar?”  Hij er een van het schap, haalt hem uit zijn omhulsel en laat hem zien. “Zestig euro.” Dat is hem. Terwijl hij van zijn trapje afloopt naar de toonbank, haal ik mijn pinpas uit mijn portemonnee. Teleurgesteld zegt hij dat hij geen pinautomaat heeft en vraagt of ik niet contant kan betalen? “Nee, dat kan ik niet” zeg ik na een snelle blik in mijn portemonnee. Hij doet nog een poging. Ik mag de kwast van 29 euro voor 20 hebben. Ik heb een briefje van tien, meer niet. We vertrekken beiden tegelijk. Hij naar de begrafenis, ik besluit verder te zoeken in de stad ondanks het slechte weer. Ik wil een nieuwe scheerkwast.

Ik loop terug over de Maasbrug richting centrum naar de Bijenkorf, een luxe winkel waar ze -wie weet- toch ook scheerkwasten van een goede kwaliteit verkopen. Een iets te zorgvuldig opgemaakt meisje bij de parfum afdeling weet niet of ze scheerkwasten hebben. Het is haar eerste dag. Een collega met een oortje in, weet het niet zeker. Misschien op de tweede etage. Nee, ook daar niet. Het stikt er van de crèmes en geurtjes voor mannen maar een fatsoenlijke scheerkwast hebben ze niet.

Waar kan ik dan een scheerkwast kopen? De verkoopster verwijst me naar Douglas of Paris XL om de hoek. Jawel, in beide winkels verkopen ze  scheerkwasten, dezelfde van Zuid Koreaanse makelij en wat mij betreft van inferieure kwaliteit voor 30 Euro. Dat is 30 Euro teveel. Ik geef de verkoopsters het advies om over te stappen op kwaliteitsscheerkwasten, die passen beter bij hun dure parfums. 

Een kapper verderop verkoopt van alles maar geen scheerkwasten. Een andere kapper weet gelukkig wel een winkel die misschien de scheerkwast verkoopt die ik zoek, in de Bredestraat naast het Vrijthof. Ik vind de winkel. Ze hebben nog net een scheerkwast met dassenhaar van Italiaanse makelij te koop. Omdat het Black Friday is krijg ik 20% korting. Black Friday? Ben ik in Amerika? Maar gelukkig heb ik een mooie zachte scheerkwast met een verhaal. Ik kan weer heerlijk ingesopt voor de spiegel wakker worden. Mijn dag is goed.

dinsdag 12 december 2017

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 18

Mijn moeder en ik toen er nog niks aan de hand was.

Ik overleef de hersenvlies ontsteking met hulp van pijnlijk venijnige rugprikken en liefdevolle zorg in het Sint Anna ziekenhuis van de Congregatie van de Zusters van Liefde. Ze wassen mij en zorgen voor schone lakens, voor drie maaltijden per dag en in de namiddag een kop thee met snoepgoed. Tijdens het eten en de thee mag het tuigje los en kan ik rechtop in bed zitten. De rest van de dag lig ik op doktersbevel plat op mijn rug, voor de zekerheid vastgebonden in het tuigje.

Mijn moeder komt mij trouw elke dag rond de theepauze bezoeken. Ze staat buiten voor het raam van het glazen huis waarin ik afgezonderd van de rest lig. Af en toe komt mijn vader mee. Praten kan niet, hooguit wat gebaren maken. We zijn als mimespelers. Zij kunnen niet veel anders doen dan naar me kijken in de hoop dat het goed komt. Ik laat zien waar ik mee bezig ben: kleuren, puzzels in elkaar zetten en lezen, vooral lezen want dat kan ik liggend doen.  Ik lig warm binnen, zij staan in de kou, in weer en wind. Het zijn de winterse dagen voor Pasen, het feest van de dood en de verrijzenis van Onze Lieve Heer.

In mijn glazen huis hangt de stilte van het ziekenhuis. Ik lees het katholieke kinderblad De Engelbewaarder, Puk en Muk in China, boeken met de avonturen van prins Wipneus en Pim, een boek met een spannend circusverhaal enz. Het is een groot geluk dat ik kan lezen. Zou Onze Lieve Heer daar aan gedacht hebben toen ik het ziekenhuis in moest? Ik weet dat natuurlijk niet maar het zou kunnen. Hij ziet immers alles.


Vanuit de verte, in de ommuurde tuin van het ziekenhuis zie ik soms een zwarte vogel zitten tussen de kale takken van de struiken. Met mijn eenogige verrekijker, zo eentje die kapiteins ter zee ook hebben, kijk ik naar de vogel tot hij wegvliegt. Het al even eenzame meisje in het glazen huis naast me zie ik soms in haar bed bewegen of zitten. Ook wij kunnen niet met elkaar praten. Mijn moeder vertelt me later dat haar ouders een schoenwinkel hebben. Ze heeft na mijn vertrek uit het ziekenhuis niet lang meer geleefd. Zou zij net als mijn oudste zus na haar dood ook een bruidje van Jezus C. zijn geworden? Door zo jong te sterven heeft ze dat zeker wel verdiend.


(verschijnt elke dinsdag)

maandag 11 december 2017

KUNSTSTAD WIEN 18

Een bezoek aan het 21er Haus, Museum voor Hedendaagse kunst,
mocht natuurlijk niet in ons programma ontbreken,
zeker niet als er een tentoonstelling is van de Chinese Totaal Kunstenaar
Ai Wei Wei.
De opvallend elegante in het wit geklede figuur is de officiële kunstuitlegger
voor groepen die het museum bezoeken.
Hij staat voor een vloer vol met gebroken antieke theepotten aangelegd door
Wei Wei als onderdeel van zijn tentoonstelling "translocation-transformation"
(Verplaatsing (migratie) - verandering).
Detail van de door Wei Wei gereconstrueerde 14e eeuwse tempel
"The Wang Ancestral Family Hall",
een tempel uit de Ming dynastie van de Wang familie,
belangrijke theehandelaren in die tijd.
Tijdens de culturele revolutie werd de familie verjaagd en de tempel aan zijn lot overgelaten.
De tempel staat in het midden van de inkomsthal van het museum.

Links de door Ai Wei Wei in het 21er Haus gereconstrueerde 14e eeuwse tempel
van de Wang familie. Rechts de oorspronkelijke tempel in China.

Bij de tentoonstelling van Ai Wei Wei hoorde ook de grote vijver voor het
Paleis Upper Belvedere met daarin 1005 gebruikte zwemvesten
die in de vorm van een F Lotusbloem zijn gegroepeerd.
De zwemvesten verwijzen naar de vluchtelingen die de Middellandse Zee overstaken.
De vijver is omringd door 12 koppen van dieren die de Chinese sterrenbeelden voorstellen.



Terwijl de tentoonstelling van Ai Wei Wei objecten bevat uit de werkelijkheid 
die verwijzen naar een geestelijke werkelijkheid,
staan in de andere zalen van het museum vaak onbegrijpelijke dingen.
Ik word daar moedeloos van.
Soms lijkt hedendaagse kunst meer op een cryptogram voor hoog geschoolden 

of is dat allemaal nep?


Hedendaagse of tijdloze kunst?


"Een normaal mens of een normale vrouw?".


Licht en Leven.


Levend schilderij.


Object dat Subject is.